Gisteren heb ik een gevangenis van binnen gezien. Niet omdat ik mij zelf zo ernstig had misdragen, maar om te kijken hoe de psychiatrische zorg in de gevangenis wordt geregeld. Er zijn namelijk ook criminelen die vanuit hun psychiatrische ziekte sneller geneigd zijn om iets flink verkeerd te doen. Wat, bijvoorbeeld, als je last hebt van stemmen die je opdrachten geven om iets in brand te steken, of als het je aan inzicht ontbreekt dat je niet zomaar iemand kunt vermoorden? Telefoon bij tas in kluisje stoppen, ID-kaart laten zien, riem af, poortje door, ID-kaart laten zien, deur door, ID-kaart laten zien, etc...
Allereerst: in de gevangenis zit je niet voor de lol. Er gaat soms gemopper van de samenleving uit over de gevangenen die het allemaal zo goed hebben, maar geloof mij: je zou niet met ze willen ruilen. De deuren zijn er dik, met de beroemde luikjes erin. Je kunt niet weg. Dat idee had ik al helemaal toen ik op de luchtplaats stond. Een paar vierkante meter beton, ommuurd, met dikke tralies voor de raamloze vensters met een paar soorten tralie en gaas boven je hoofd. En daar mag je dan een half uurtje staan. Met je peukje. Waarvan je er maar acht op een dag mag. Vrijheid is een groot goed, dames en heren.
Ik vroeg de arts-assistent na afloop van de meeloopmiddag of hij ook anders tegen gedetineerden aan is gaan kijken. Ja, vond hij, want je ziet plotseling wat er allemaal achter zo'n daad kan schuilen, hoe iemand echt compleet de weg kwijt kan zijn en dringend psychiatrische behandeling nodig heeft. Maar aan de andere kant moet je ervoor waken dat je álles op de ziekte afschuift. Want het is en blijft natuurlijk een gevangenis.
