Kofschip en fokschaap? Zóóó jaren ’90!

In het kader van wat research kwam ik vijf ezelsbruggetjes tegen die ík nog nooit heb gehoord op de basisschool. Denk de volgende keer bij het werkwoorden vervoegen dus eens aan soft ketchup, pokkeschoft, shit fokschaap, kofschiptaxietje of xtc-koffieshop 😉


Edit: omdat ik merk dat er nogal eens mensen zoeken hoe dat hele fokschaap nou werkt, zet ik er maar even een uitleg bij.

Het regeltje dient voor het vervoegen van werkwoorden. Vervoegen wil zoveel zeggen als “de vormveranderingen die afhankelijk zijn van persoon, tijd en wijze”. Vervoegen is doorgaans makkelijk: ik maak, jij maakt, etc. Daar komen we wel uit. Maar met name in gevallen van de voltooid verleden tijd (vvt), waarin iets dus in het verleden is gedaan en voltooid: ik heb gefietst, wij hebben gemaakt, het heeft gesneeuwd, hij heeft gemixt, jij hebt opgeruimd, etc. etc., gaan we nogal eens de mist in. Niet nodig, want met het ezelsbruggetje ” ’t kofschip/fokschaap/xtc-coffeeshop” kan het nooit meer mis gaan!

Wanneer je nu niet weet of de vvt moet eindigen op een t of een d, dan gebruik je de regel van het fokschaap of xtc-koffieshop (de laatste bevat nl. ook de ‘x’).
1) Je neemt als uitgangspunt de stam van het hele werkwoord. Dat is het woord zonder vervoegingen: maken -> maak, weten -> weet, lopen -> loop. Dus dat is in de meeste gevallen het hele werkwoord minus “en”.
2) Dan moet je kijken of de laatste letter vóórkomt in het woord fokschaap. Als dat het geval is dan komt er in de vvt een ‘t’ achter de vervoeging. Staat de letter niet in fokschaap? Dan wordt het een ‘d’. Onderstaand staat ook een voorbeeld waarin xtc-koffieshop moet worden gebruikt. Toen de buitenlandse woorden nog niet zo waren ingeburgerd in de Nederlandse taal, hielden we netjes de buitenlandse voegwijzen aan, bijv. ik fix, ik heb gefixed/ik mix, ik heb gemixed. Tegenwoordig hoeft dat niet meer en mag er na een ‘x’ gewoon een ‘t’ worden gebruikt.

Enfin, het kan dus gaan als volgt:

“Ik heb de kamer gestofzuig _ . ”
hele werkwoord: stofzuigen
stam: stofzuig (de ‘g’ zit niet in het woord fokschaap dus komt er een ‘d’ achter te staan)
vvt: Ik heb de kamer gestofzuigd
(Dus nee, het is niet ik heb de kamer stofgezogen.)

“Hij had het pannenkoekenbeslag niet goed gemix _ .”
hele werkwoord: mixen
stam: mix (de ‘x’ zit in het woord xtc-koffieshop dus komt er een ‘t’ achter te staan.)
vvt: Hij had het pannenkoekenbeslag niet goed gemixt.

“Ze hadden de deur stevig gebarricadeer _ .”
hele werkwoord: barricaderen
stam: barricadeer (de ‘r’ zit niet in het woord fokschaap dus komt er een ‘d’ achter te staan.)
vvt: Ze hadden de deur stevig gebarricadeerd.

“We zien wel waar het schip is gestrand _ .”
hele werkwoord: stranden
stam: strand (de ‘d’ zit niet in het woord fokschaap dus komt er een ‘d’ achter te staan, maar da’s een beetje onzin dus het blijft zo.)
vvt: We zien wel waar het schip is gestrand.

Kofschip volgens Hein de Kort

Meer weten over werkwoordstijden? Bezoek dan deze pagina van OnzeTaal!

2 reacties op “Kofschip en fokschaap? Zóóó jaren ’90!

  1. Hoezo jaren 90? Ik zou eerder denken jaren 50 of nog ouder. Overigens werd er in mijn jeugd (1960) ook al gefaxt en gemixt. Er werd gezegd dat het om de klank van de stam ging, en die eindigde op een S. Werkwoorden waar de sram op c eindigt ken ik niet, maar daar gaat het ook om de K klank, dus ’t kofschip uit mijn jaren 50 is nog steeds geldig

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *